Een abstract schilderij kiezen dat bij je smaak en ruimte past

Abstracte kunst toont niet noodzakelijk herkenbare mensen, plekken of voorwerpen. Een schilderij kan juist draaien om lijnen, vormen, kleurvlakken, verfstreken of textuur. Het Museum of Modern Art omschrijft abstracte kunst als kunst die niet-voorstellend is of niet op de zichtbare werkelijkheid is gebaseerd. Dat betekent niet dat elk abstract werk hetzelfde doet: geometrische vormen roepen een andere indruk op dan losse, gebarenrijke verfstreken.

Begin daarom met wat je zelf in een werk ervaart en onderzoek daarna hoe het is gemaakt. Door meerdere schilderijen naast elkaar te bekijken, kun je beter verwoorden waarom een compositie, kleurgebruik of materiaal je aanspreekt.

Wat maakt een abstract schilderij aantrekkelijk voor jou?

Probeer eerst te benoemen waar je oog naartoe gaat. Is dat een kleurvlak, een scherpe lijn, een herhaald patroon of juist een onregelmatige verfstreek? Let ook op het tempo van de compositie: oogt het werk rustig en evenwichtig, of juist beweeglijk en energiek? Je hoeft geen verborgen verhaal te vinden om een schilderij interessant te vinden.

Abstractie is bovendien geen enkelvoudige stijl. Bij geometrische abstractie spelen strakke, lineaire of hoekige vormen vaak een grote rol, zoals het Museum of Modern Art uitlegt bij geometrische abstractie. Andere abstracte schilderijen werken met brede kleurvelden of een losse, gebarenrijke schilderwijze. Als je meer houvast wilt bij het kijken naar kunst, lees dan over hedendaagse kunst bekijken.

Welke verschillen kun je tussen abstracte schilderijen vergelijken?

Vergelijk niet alleen de kleuren. Kijk ook naar de volgende kenmerken:

• Compositie: zijn vormen geordend, symmetrisch of juist verspreid over het doek?
• Vormtaal: zie je vooral geometrische vormen, lijnen, organische contouren of geen duidelijke begrenzing?
• Kleurgebruik: overheersen enkele kleuren, subtiele overgangen of sterke contrasten?
• Oppervlak: is de verf glad aangebracht, gelaagd of zichtbaar dik en tastbaar?
• Formaat: werkt het beeld op afstand als geheel, of nodigt het uit om details van dichtbij te bekijken?

Deze kenmerken zeggen iets over hoe het werk eruitziet, maar bepalen niet automatisch hoe je het moet interpreteren. Twee doeken met vergelijkbare kleuren kunnen heel anders aanvoelen door hun ritme, materiaal en schaal.

Hoe beoordeel je materiaal en techniek?

Bekijk het oppervlak en vraag na welke materialen zijn gebruikt. Een schilderij kan bestaan uit olieverf, acryl, gemengde materialen of andere technieken; de gebruikte middelen beïnvloeden onder meer de textuur en de zichtbare verfstreek. Abstract-expressionistische kunstenaars experimenteerden bijvoorbeeld met grote gebaren, ongebruikelijke schildermaterialen en verschillende manieren om verf aan te brengen, zoals het MoMA beschrijft in zijn toelichting op materialen en technieken van abstract expressionisme.

Vraag bij een galerie of kunstenaar naar de techniek, de gebruikte drager en het maakproces. Dat helpt je het werk beter te beoordelen, maar een bepaalde techniek maakt een schilderij niet vanzelf beter of waardevoller. Kijk vooral of de zichtbare uitvoering je aanspreekt en of die aansluit bij wat je zoekt.

Hoe kies je een formaat en plek voor het schilderij?

Bepaal eerst waar je het werk wilt zien: boven een bank, in een hal of op een kleinere wand. Houd rekening met de breedte van de beschikbare muur, de afstand tot meubels en de kijkafstand. Een groot schilderij kan een ruimte visueel domineren; een kleiner werk kan juist meer aandacht vragen wanneer het alleen hangt. Er is geen universele maat die in elke kamer goed werkt.

Als je twijfelt, bekijk het werk op ware grootte in de ruimte, bijvoorbeeld met een papieren vorm op de muur. Let ook op het licht op de beoogde plek en op eventuele reflectie achter glas. Zo beoordeel je de verhouding en zichtbaarheid voordat je beslist.

Hoe vergelijk je werken stap voor stap?

1. Kies een paar schilderijen die je aandacht trekken, zonder meteen op prijs of interieurkleur te selecteren.
2. Noteer per werk wat je opvalt aan compositie, kleur, oppervlak en formaat.
3. Bekijk elk werk eerst van een afstand en daarna van dichtbij.
4. Vraag naar de materialen, de afmetingen en de manier waarop het werk is gemaakt.
5. Denk na over de plek waar je het wilt ophangen en of je het daar geregeld wilt zien.

Vergelijk werken die een vergelijkbare eerste indruk geven, maar verschillen in uitvoering. Zo merk je bijvoorbeeld of je voorkeur uitgaat naar een strak opgebouwd beeld of naar zichtbare, spontane penseelstreken. Ook bij kunstenaars die met populaire beeldtaal werken, zoals popartkunstenaars bekijken, loont het om op stijl en uitvoering te letten in plaats van alleen op het onderwerp.

Hoe controleer je of je keuze nog steeds klopt?

Neem na het bekijken even afstand en probeer je eigen redenen voor de keuze te formuleren. Kun je benoemen wat je aanspreekt, en blijft het werk interessant wanneer je langer kijkt? Kijk ook nog eens naar de staat van het oppervlak en vraag bij aankoop naar de herkomstinformatie en eventuele documentatie die bij het werk hoort.

Een abstract schilderij hoeft niet precies bij de kleuren van je interieur te passen of voor iedereen hetzelfde te betekenen. Het moet vooral een werk zijn waar je zelf graag naar kijkt. Als je belangstelling hebt voor wie abstracte kunst maakt, kun je daarnaast kunstenaressen in de kunstgeschiedenis ontdekken.