Welke popartkunstenaars zijn belangrijk en waaraan herken je hun werk?

Popart brengt beelden uit het dagelijks leven en de populaire cultuur naar de kunst: denk aan verpakkingen, stripverhalen, reclame en beroemdheden. Toch maakt niet iedere kunstenaar daar hetzelfde mee. De een herhaalt een bekend beeld met een druktechniek, de ander vergroot een stripkader uit of maakt een alledaags voorwerp als sculptuur. Wie de belangrijkste namen naast elkaar zet, ziet sneller waar popart om draait en welk werk je aanspreekt.

Welke kunstenaars horen bij de popart?

Andy Warhol, Roy Lichtenstein en Claes Oldenburg zijn bekende Amerikaanse namen. Het Museum of Modern Art (MoMA) noemt daarnaast onder meer Jasper Johns, James Rosenquist en Tom Wesselmann in zijn overzicht van popart en kunstenaars die de Amerikaanse stroming vormgaven. In Groot-Brittannië zijn Richard Hamilton en Eduardo Paolozzi belangrijke namen.

De term popart verwijst naar kunst die populaire cultuur en massamedia als onderwerp, beeldmateriaal of inspiratie gebruikt. Dat kan gaan om reclame, producten, filmsterren en strips. De kunstenaars deelden dus niet één vaste stijl; ze gebruikten uiteenlopende technieken en onderwerpen. MoMA beschrijft hoe popartkunstenaars alledaagse beelden soms combineerden met druktechnieken en herhaling om traditionele ideeën over originaliteit en kunst te bevragen, zoals te lezen is in de uitleg over popart, consumptiegoederen en massamedia.

Hoe verschilt het werk van Warhol, Lichtenstein en Oldenburg?

Warhol maakte onder meer zeefdrukken van alledaagse producten en bekende personen. Zeefdruk is een druktechniek waarbij inkt door een fijn gaas op een ondergrond wordt gedrukt. Door beelden te herhalen en kleuren te veranderen, maakte hij de verspreiding van beelden onderdeel van het werk. Zijn Campbell’s Soup Cans uit 1962 is een bekend voorbeeld.

Lichtenstein haalde inspiratie uit stripverhalen en advertenties. Hij zette zulke beelden om naar schilderijen en prenten met duidelijke contouren en een nadrukkelijk grafisch karakter. MoMA beschrijft hoe hij vanaf het begin van de jaren zestig afbeeldingen uit strips en advertenties bewerkte, en noemt Girl with Ball uit 1961 als een werk uit die periode.

Oldenburg koos juist vaak voor ruimtelijke werken. Hij maakte sculpturen van herkenbare voorwerpen, soms op een formaat of met een materiaal dat hun alledaagse karakter verandert. In MoMA’s selectie van popart staan bijvoorbeeld zijn Two Cheeseburgers, with Everything (Dual Hamburgers) uit 1962 en andere werken met alledaagse voorwerpen.

Waar let je op als je een popartwerk bekijkt?

Begin bij het beeld dat je herkent. Is het afkomstig uit reclame, een strip, een verpakking of de wereld van beroemdheden? Kijk daarna hoe de kunstenaar dat beeld behandelt: wordt het herhaald, uitvergroot, vereenvoudigd, geschilderd of omgezet in een object?

Stel jezelf vervolgens een paar vragen:

• Verandert de techniek hoe je naar het oorspronkelijke beeld kijkt?
• Is de herhaling belangrijk, of juist de schaal en het materiaal?
• Lijkt het werk reclame te maken, of zet het je aan het denken over reclame en consumptie?
• Welke details maken het beeld herkenbaar, en wat is weggelaten?

Zo voorkom je dat je popart alleen herkent aan felle kleuren of stripachtige lijnen. De inhoud en de manier waarop een bekend beeld wordt gebruikt, zijn minstens zo belangrijk. Wil je eerst een bredere basis over kunststromingen en kijken opbouwen, lees dan meer over hedendaagse kunst bekijken.

Welke naam past bij jouw interesse?

Zoek je werk met beroemdheden, consumptiegoederen en herhaling, begin dan bij Warhol. Spreken strips en grafische beelden je meer aan, vergelijk dan werken van Lichtenstein. Ben je vooral geïnteresseerd in sculptuur en schaal, kijk dan naar Oldenburg. Voor een bredere kijk op de Britse popart zijn Hamilton en Paolozzi goede namen om naast de Amerikaanse kunstenaars te plaatsen.

Gebruik de naam als startpunt, niet als sluitende stijlregel: kunstenaars binnen popart verschilden sterk in medium, onderwerp en bedoeling. Vergelijk bij een bezoek aan een tentoonstelling bijvoorbeeld één werk van Warhol met een schilderij van Lichtenstein en een sculptuur van Oldenburg. Let op wat er met een herkenbaar beeld gebeurt; daarin wordt het verschil tussen hun aanpak het duidelijkst.