Bekende kunstenaressen laten zien hoe veelzijdig kunst kan zijn

Bekende kunstenaressen vormen geen aparte stijl of beweging. Hun werk loopt uiteen van zeventiende-eeuwse schilderkunst tot moderne beeldhouwkunst en abstracte kunst. Wie een eerste overzicht zoekt, kan daarom beter letten op periode, materiaal en onderwerp dan alleen op bekendheid. Hieronder staan enkele namen die een beeld geven van die verscheidenheid, met aanknopingspunten om verder te kijken in museumcollecties.

Welke bekende kunstenaressen zijn een goed beginpunt?

Een bruikbare eerste selectie bestrijkt verschillende tijden en vormen van kunst. De zeventiende-eeuwse Judith Leyster schilderde onder meer levendige alledaagse scènes. Georgia O’Keeffe maakte abstracte tekeningen en schilderijen, terwijl Louise Bourgeois bekend is om haar veelzijdige praktijk van beeldhouwkunst, tekeningen en grafiek. Yayoi Kusama werkt onder meer met herhaling en patronen. De National Gallery of Art noemt daarnaast kunstenaars als Mary Cassatt, Ruth Asawa en Alma Thomas in haar overzicht van vrouwelijke kunstenaars.

Die namen zijn geen ranglijst. Ze laten zien dat de aanduiding ‘kunstenares’ niet één herkenbare stijl betekent. Als je meer achtergrond zoekt bij uiteenlopende stromingen en manieren van kijken, lees dan ook over hedendaagse kunst bekijken.

Wat maakt hun werk onderling verschillend?

Vergelijk kunstenaressen niet alleen op onderwerp of bekendheid. Let bijvoorbeeld op:

• Periode en context: Leyster werkte in de zeventiende eeuw; Bourgeois en O’Keeffe ontwikkelden hun werk in de twintigste eeuw.
• Medium: schilderkunst, tekeningen, grafiek en beeldhouwkunst vragen elk om een andere manier van kijken.
• Onderwerp en aanpak: een alledaags tafereel, een abstracte vorm of een ruimtelijk werk roept andere vragen op.
• De plek van het werk: musea tonen maar een deel van hun collecties; een online collectie kan ook werken bevatten die niet in de zalen hangen.

Het Rijksmuseum beschrijft Leyster als een schilder van onder meer alledaagse scènes. Haar gesigneerde schilderijen De vrolijke drinker en De serenade, beide uit 1629, behoren tot de collectie van het museum. (rijksmuseum.nl)

Bij moderne en hedendaagse kunst helpt het om niet meteen naar één vaste betekenis te zoeken. Kijk eerst naar materiaal, herhaling, formaat en hoe een werk zich verhoudt tot de ruimte. Een vergelijking met kunstenaars uit de popart kan bijvoorbeeld duidelijk maken hoe kunstenaars populaire beelden en alledaagse vormen op verschillende manieren inzetten.

Hoe kijk je gericht naar een kunstenares?

Kies eerst één werk en neem de tijd om te beschrijven wat je daadwerkelijk ziet: kleuren, lijnen, materiaal, formaat en compositie. Zoek daarna de titel, datering en achtergrond op in de collectiepagina van het museum. Zo voorkom je dat je een interpretatie verwart met een controleerbaar gegeven.

Vergelijk vervolgens een tweede werk van dezelfde kunstenaar. Verandert het materiaal, het onderwerp of de manier waarop het werk is opgebouwd? Pas daarna kun je een werk naast dat van een andere kunstenares leggen. Zo wordt een vergelijking concreet, zonder dat je kunstenaars op één maatstaf hoeft te beoordelen.

Waar vind je werken en betrouwbare informatie?

De online collecties van musea zijn een praktisch vertrekpunt. De National Gallery of Art presenteert kunstenaars uit verschillende eeuwen en media, van Judith Leyster tot Georgia O’Keeffe, Louise Bourgeois en Alma Thomas. MoMA biedt informatie over onder anderen Kusama en Bourgeois en toont werken uit zijn collectie online. Controleer bij een bezoek altijd de actuele presentatie: bezit van een museum betekent niet automatisch dat een werk op dat moment in een zaal hangt. (nga.gov)

Wil je een werk thuis bekijken, let dan bij reproducties niet alleen op de naam van de kunstenaar. Kleurweergave, uitsnede en formaat kunnen afwijken van het origineel. Met kunst aan de muur kiezen kun je vervolgens nadenken over hoe een werk in je eigen ruimte past.